CHP’NİN ÖNERDİĞİ AİLE SİGORTASININ MALİYETİ DÜŞÜK

Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal ve Melike Kökkızıl

Seçim kampanyası sırasında CHP tarafından sunulan birçok sosyal politika önerisi kamuoyunda tartışma yarattı. Bu araştırma notunda söz konusu öneriler içerisinden aile sigortası olarak da bilinen gelir desteklerini inceliyoruz. Bu öneriye göre aylık hane geliri 720 TL altında olan hanelerin gelirlerinin bu eşiğe çıkarılması öngörülüyor. TÜİK tarafından açıklanan Gelir ve Yaşam Koşulları Anketi verilerine göre bu eşiğin altında kalan hane sayısının 2015 yılında 750 bin civarında olduğunu tahmin ediyoruz. Hanelerin büyük kısmının gelirinin eşiğe yakın olması sebebiyle bu politika önerisinin maliyeti kamu bütçesi tarafından rahatlıkla kaldırılabilir boyuttadır. Ayrıca çalışmamayı ön şart koyan mevcut birçok sosyal yardıma kıyasla gelir eşiğini kıstas kabul eden bu politika önerisi bireylerin işgücü piyasası bağlılıklarını artıracaktır. Ancak bu önerinin hanelerde yaşayan birey sayısını da dikkate alarak düzeltilmesi daha adil bir paylaşım için gereklidir. Bir taraftan da gelir dağılımındaki ve yaşam maliyetindeki bölgesel farklılıklar göz önünde bulundurularak bu öneriye bölgesel bir boyut katılabilir.

doc. ArastirmaNotu185

pdf. ArastirmaNotu185

 

Ekonomik Görünüm ve Tahminler

Temmuz 2015 İlk Yarıda Büyüme Yüzde 3’ün Altında Kalabilir

 Zümrüt İmamoğlu ve Barış Soybilgen

Yönetici Özeti

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) Mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 2 oranında düştü. İhracat miktar endeksi yüzde 4,2 azalırken, ithalat miktar endeksi yüzde 0,7 oranında düşüş gösterdi. Sanayi üretiminde otomotiv sektöründe yaşanan grevler nedeniyle Mayıs ayında gerçekleşen düşüşe rağmen iki aylık ortalama geçen çeyreğe kıyasla artış göstermeye devam ediyor. İhracat miktar endeksindeki düşüş ise altın ihracatının Mayıs’ta durmasından kaynaklandı. Betam ikinci çeyreğe dair büyüme tahminini değiştirmeyerek önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,5, önceki yılın aynı çeyreğine göre ise yüzde 3,0 oranında tutmaya devam ediyor. Bu tahminlere göre yılın ilk yarısında GSYH artışını yüzde 2,7 olarak tahmin ediyoruz.

Mayıs ayında cari açık 4,0 milyar dolar olarak gerçekleşti. 12 aylık toplam cari açık 44,3 milyar dolardan 44,7 milyar dolara çıktı. Enerji ithalatındaki gerilemeye rağmen ihracatta görülen düşüş cari açığın artmasına neden oldu. Altın hariç cari açık da artmaya devam etti. İkinci çeyrek sonunda cari açığın GSYH’a oranına dair tahminimizi yüzde 5,6’dan 5,7’ye çıkarıyoruz.

Haziran 2015 Yatırımlarda Canlanma Sinyali

Mayıs 2015 Düşük Büyüme İç Taleple Devam Ediyor

Nisan 2015 Büyüme Düşmeye Devam Ediyor

Mart 2015 Geçen Yıla Kıyasla İlk Çeyrekte Büyüme Yok

Şubat 2015 Cari Açıkta Gerileme İthalat Durgunluğuna Bağlı

Ocak 2015 Son Çeyrekte Ekonomi Küçülebilir

Aralık 2014 Ekonomide Zafiyet Devam Ediyor

TÜRKİYE İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMA AĞI KONFERANSI

Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (Betam) ve Dünya Bankası işbirliği ile düzenlenen “TÜRKİYE İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMA AĞI KONFERANSI” Bahçeşehir Üniversitesi ev sahipliğinde, 19 Haziran 2015 tarihinde gerçekleştirildi. Katılımcıların konferansta yaptıkları sunumlara aşağıdaki linklerden erişilebilir.

Alper Duman Mind The Gap Public and Private Wages in Turkey

Anıl Duman Subjective and Objective Education Mismatches in Turkey

Aysit Tansel Inequality of Opportunities of Educational Achievement in Turkey

Bengi Yanık İlhan Do Local Elderly Care Facilities Have An Impact On Home Care; The Case of Turkey

Hande Paker ve Gökçe Uysal Labor Force Participation Decisions of Educated Women in Turkey; A MultiDisciplinary Approach

Murat Kırdar Female Labor Force Participation in Turkey A Synthetic Cohort Analysis 1988-2013

Temel Taşkın Local Job Multipliers in Turkey

İşgücü Piyasası Görünümü: Temmuz 2015

İŞSİZLİKTE DÜŞÜŞ DEVAM EDİYOR

Seyfettin Gürsel, Melike Kökkızıl ve Mine Durmaz

Mevsim etkilerinden arındırılmış işgücü verilerine göre tarım dışı işsizlik, Nisan 2015 döneminde bir önceki döneme kıyasla yüzde 0,2 puan azalarak yüzde 11,9’a gerilemiştir. Bu düşüşte sanayi ve hizmetlerde gerçekleşen istihdam  artışına karşılık işgücü artışının sınırlı kalması etkili olmuştur. Bununla birlikte geçen yıla kayısla tarım dışı işsizlik daha yüksek düzeyde kalmaya devam etmiştir.

doc. IsgucuGorunum2015M07

pdf. IsgucuGorunum2015M07

DÜŞÜK BÜYÜME, OLAĞANÜSTÜ İSTİHDAM ARTIŞI

Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal ve Mine Durmaz

Büyümenin istihdam yaratma kapasitesi hem işsizliğin düşürülmesi hem de ekonomide verimlilik artışları açısından önemli ipuçları içerir. Bu araştırma notunda Türkiye’de son on yılda büyümenin ne kadar istihdam yarattığı incelenmektedir. 2005-2011 yılları arasında büyüme-istihdam ilişkisi dengeli bir seyir izlemiştir. Buna karşın 2011-2014 yılları arasında büyüme zayıf seyretmekle birlikte tarım dışı istihdamda beklenenin çok üzerinde artışlar gerçekleşmiştir. İnşaat ve hizmetlerde daha güçlü bir şekilde olmakla birlikte tüm alt sektörlerde dönem dönem büyüme oranlarının üzerinde istihdam artışları kaydedilmiştir. Bu dönemde işgücü artışları da hızlanmış, dolayısıyla işsizlik oranlarında önemli iyileşmeler görülmemiştir. Kuşkusuz istihdamın artıyor olması büyümenin kapsayıcı olması açısından sevindiricidir. Benzer şekilde işgücüne katılımın artıyor olması Türkiye işgücü piyasasının önemli yapısal sorunlarından biri olan katılımın düşüklüğüyle mücadele açısından önem arz etmektedir. Ancak bu beklenmedik gelişmeler hem verimlilikte gerilemelere hem de Türkiye’nin orta gelir tuzağında kısılıp kaldığına işaret etmektedir.

doc. ArastirmaNotu184

pdf. ArastirmaNotu184

 

İşgücü Piyasası Görünümü: Haziran 2015

İŞGÜCÜ VE İSTİHDAMDA DÜŞÜŞ

Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal ve Melike Kökkızıl

Mevsim etkilerinden arındırılmış işgücü verilerine göre tarım dışı işsizlik, Mart 2015 döneminde bir önceki döneme kıyasla yüzde 0,1 puan azalarak yüzde 12,1’e gerilemiştir. Bu gerilemenin nedeni tarım dışı işgücünün önceki döneme kıyasla daha hızlı düşmüş olmasıdır. Şubat dönemine kıyasla işgücü 73 bin azalırken istihdam 40 bin azalmıştır. İstihdamdaki azalmanın nedeni ise sanayi ve hizmetlerdeki iş kayıplarıdır. 2011’den bu yana ilk kez hizmetlerde istihdam kaybı yaşanmıştır.

doc. IsgucuGorunum2015M06

pdf. IsgucuGorunum2015M06

TÜRKİYE İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMA AĞI KONFERANSI

LMN 17 06 2015

BÜYÜME DEĞERLENDİRMESİ 2015 1. ÇEYREK

NET İHRACAT BÜYÜMEYİ SIRTLADI

Seyfettin Gürsel, Zümrüt İmamoğlu ve Barış Soybilgen

TÜİK’in bugün açıkladığı rakamlara göre Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) 2015 ilk çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 2,3 büyüdü. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış rakamlara göre ise ekonomi ilk çeyrekte önceki çeyreğe kıyasla yüzde 1,3 oranında büyüdü. İlk çeyrekte iç talep zayıf seyretmeye devam ederken, net dış talep büyümeye önemli katkı yaptı.

Bir önceki çeyreğe kıyasla yatırımlar yüzde 0,5 düşerken, tüketim yüzde 0,9, kamu harcamaları ise yüzde 2,1 oranında arttı. Tüketim yatırım ve kamu harcamalarının yüzde 1,3 oranındaki çeyreklik büyümeye toplam katkısı 0,8 oldu. Stok değişimleri büyümeye negatif katkı yaparken, net ihracatın çeyreklik katkısı 1,8 yüzde puan oldu. Net ihracat artışı zayıf seyreden iç talep nedeniyle esas olarak ithalatın düşüyor olmasından kaynaklandı. İthalattaki düşüş gelecek dönemlerdeki üretim açısından da olumsuz bir sinyal oluşturdu.

Azalan ithalat cari açığı azaltıcı etki yapmaya devam ediyor. İlk çeyrek sonunda 12 aylık cari açığın GSYH’a oranı yüzde 5,7 olarak gerçekleşti. 2014 sonunda bu rakam yüzde 5,8 olmuştu. Ancak ilk çeyrekte yüklü miktarda altın dışında ihracatta gözlemlenen düşüş altın hariç cari açığı artırdı. 2014 sonunda yüzde 5,3 olan altın hariç cari açık oranı ilk çeyrek sonunda yüzde 5,5’e yükseldi.

doc. Buyume2015Q1

pdf. Buyume2015Q1

Türkiye’de Bilişim Teknolojisi ve Ekonomi

Zümrüt İmamoğlu ve Barış Soybilgen

Dünyanın bilgi çağına geçtiği bu dönemde bilişim teknolojileri hızla yayılmakta, sosyal hayattan, eğlence şekillerine, üretim tekniklerinden, ticaret yollarına kadar her alanda değişikliklere neden olmaktadır. Dijitalleşen dünyada ekonomik yapıda da önemli değişiklikler meydana gelmektedir. Bugün gelişmekte olan bir çok ülke iktisadi açıdan geri kalmamak için ekonomik yapılarını dijital dünya ile uyumlu hale getirmeye çalışmaktadır. Bilişim politikaları bu açıdan iktisadi kalkınmanın bir parçası haline gelmiştir. Yapılan çalışmalar bilişim teknolojisi kullanımının bir çok ülkede ekonomik büyümeye önemli katkılar yaptığını göstermektedir.

  • Bilişim teknolojilerinin adaptasyonu ekonomilerde büyümeye iki yoldan katkı yapmaktadır: yatırımları artırarak doğrudan ve işletmelerde verimliliği artırarak dolaylı yoldan.
  • Bilişim teknolojili ürünlere yapılan harcamalarda meydana gelen her yüzde 10’luk artış büyümeyi yüzde 0,5-0,6 aralığında artırmaktadır.
  • Bilişim teknolojisi kullanımı ülkelerdeki verimlilik artışının yaklaşık yüzde 80’ini oluşturmaktadır.
  • Bilgisayar ve internet kullanımının yaygınlaşması sanayi sektörlerinde verimlilik artışları sağlayarak dış pazarlarda rekabet gücünü artırmakta ve dolayısıyla ticareti artırmaktadır.
  • Hizmet sektöründe bilişim teknolojileri kullanımı emek verimliliğinde önemli artışlar sağlamaktadır. Emek verimliliğinde artış ücretlere yansımakta ve refah seviyesini yükseltmektedir.
  • Bilişim teknolojileri kullanımı ticareti olumlu etkilemekte, ülkeler arası mesafeleri kısaltarak yeni pazarlara ulaşımı kolaylaştırmaktadır.
  • Yabancı sermaye, yatırım için bilişim teknolojilerine erişimin yaygın ve ucuz olduğu gelişmekte olan ülkeleri tercih etmektedir.
  • Bilişim teknolojisi kullanımının gerek firma gerek hane halkı arasında yaygınlaşması dijital ekonomiye geçişi hızlandırmaktadır. Böylece ekonomilerde kayıt dışılık azalmakta, devlet hizmetlerinden alış-verişe, sağlık hizmetlerinden eğitime bir çok alanda daha iyi hizmet verilmesi sağlanmaktadır.
  • Bilgisayar sahipliği ve bilgisayar okuryazarlığının artması yüksek katma değerli sektörlerde çalışacak işgücünün yetişmesine destek vermektedir.

Bu faydalara rağmen maalesef Türkiye’de bilişim teknolojisi kullanımı ve adaptasyonu hem hane halkında hem de reel sektörde bir çok ülkeye kıyasla oldukça geridedir. Özellikle Avrupa kıyaslamalarında Türkiye neredeyse her alanda son sıralarda yer almaktadır.

  • Türkiye’de firmalarda çalışanların dörtte biri bilgisayar kullanırken, Avrupa’da bu ortalama yüzde 50’dir.
  • Türkiye’de hane halklarının yalnızca yarısının bilgisayara erişimi vardır.
  • Türkiye’de fertlerin yüzde 50’si hayatlarında hiç bilgisayar kullanmamış, hiç internete girmemiştir.
  • Türkiye’de 16-24 yaş arasındaki gençlerin beşte biri hayatlarında hiç bilgisayar kullanmamışlardır.
  • Türkiye’de bilgisayar kullananların yalnızca üçte biri hesap tablosu (spreadsheet) üzerinde aritmetik bir formül (dört işlem) kullanabilmektedir.

doc. PolitikaNotu004

pdf. PolitikaNotu004

EMEKLİLERİN NE KADARI YOKSUL?

Seyfettin Gürsel, Bülent Anıl  ve Mine Durmaz

Seçim kampanyasında en çok ilgiye mahzar olan emeklilerin gelir dağılımındaki konumlarına ve yoksulluk ölçütlerine göre durumlarına bakıldığında nüanslı bir tablo ile karşılaşıyoruz. Emekliler arasında maaş itibariyle oldukça eşitsiz bir dağılım söz konusu. Çok düşük maaşa sahip emekliler de mevcut, çok yüksek maaşa sahip emekliler de. Aynı zamanda emeklilerin gelirleri sadece emekli maaşlarından ibaret değil. Yaklaşık üçte biri çalışıyor ve bu sayede ek bir gelir elde ediyor. Daha genel olarak da emeklilerin içinde yaşadıkları hanelerin başka gelirleri olabiliyor. 2012 yılı gelirleri ve Göreli Yoksulluk ölçütü kullanıldığında emekli barındıran hanelerin sadece yüzde 14,4’ü göreli yoksul çıkıyor. Oysa bu oran Türkiye genelinde yüzde 20,7. Çok daha geniş bir yoksul kitlesi belirleyen Şiddetli Maddi Yoksunluk ölçütü kullanıldığında ise emekli barındıran hanelerin yüzde 44,7’si yoksul çıkıyor. Türkiye genelinde bu oran yüzde 53,1. Sonuç olarak farklı yoksulluk ölçütlerine göre emekliler arasında yoksulluğun Türkiye genelinden daha düşük olduğu dikkat çekiyor.

doc.ArastirmaNotu183

pdf.ArastirmaNotu183

 

 

 

Sonraki Sayfa »