ÇOCUKLARIN YARISI MADDİ YOKSUNLUK İÇİNDE

Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal ve Mine Durmaz

Avrupa Birliği standartlarına göre 2013 yılında Türkiye’de 0-15 yaş arasındaki çocukların yarısı, yani yaklaşık 10 milyon çocuk şiddetli maddi yoksunluk içindedir. Türkiye’deki çocuklar arasında şiddetli maddi yoksunluk sadece Kuzey Avrupa’daki gelişmiş ülkelerden değil, ayrıca kişi başına geliri düşük Bulgaristan, Romanya gibi ülkelerden ve yıllardır şiddetli bir ekonomik krizin ortasında yer alan Yunanistan’dan bile daha yüksektir. Şiddetli maddi yoksunluk içinde olan çocukların oranı Türkiye’nin batı bölgelerinde yüzde 30-40 civarında iken, doğu bölgelerinde bu oran yüzde 60-70’lere çıkmaktadır. Şiddetli çocuk yoksunluğunun en yaygın olduğu bölge Güney Doğu Anadolu bölgesidir ve bu bölgede her dört çocuktan üçü şiddetli maddi yoksunluk içerisindedir. Türkiye’de çocukların yarısının şiddetli maddi yoksunluk içinde yaşamasının altında birkaç alt kalemdeki yoksunluk ön plana çıkmaktadır. Her 5 çocuktan 4’ü tatil yapamazken, çocukların yarısı haftada en az 3 gün et, tavuk, balık gibi protein içeren gıdalarla beslenememektedir.  Türkiye’nin politika gündeminde doğurganlığı artırmayı hedefleyen politikaların mevcut çocukların durumunu iyileştirmeyi dikkate almadan tasarlanması bu politikalar neticesinde doğacak çocukların gelecekleri açısından da ümitsizlik vermektedir.

doc. ArastirmaNotu180

pdf. ArastirmaNotu180

İşgücü Piyasası Görünümü: Nisan 2015

MEVSİM ETKİLERİNDEN ARINDIRILMIŞ İŞSİZLİK DÜŞTÜ

Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal ve Mine Durmaz

Mevsim etkilerinden arındırılmış işgücü verilerine göre tarım dışı işsizlik, Ocak 2015 döneminde bir önceki döneme kıyasla yüzde 0,1 puan azalarak yüzde 12,4’e gerilemiştir. Bu dönemde mevsim etkilerinden arındırılmış toplam işsizlik de yüzde 10,4’ten 10,3’e gerilemiştir. İşsizlikteki bu düşüşe sanayi üretim endeksiyle paralel olarak seyreden sanayi istihdam artışlarının neden olduğu söylenebilir. Aralık 2014 ve Şubat 2015’te artan sanayi üretim endeksiyle birlikte Ocak 2015 döneminde sanayi istihdamı 83 bin kişi artmıştır. Bu dönemde hizmetler istihdamında da 66 bin kişilik bir artış kaydedilmiştir.

doc. IsgucuGorunum2015M04

pdf. IsgucuGorunum2015M04

Ekonomik Görünüm ve Tahminler

Nisan 2015 Büyüme Düşmeye Devam Ediyor

Zümrüt İmamoğlu ve Barış Soybilgen

Yönetici Özeti

Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) Şubat ayında bir önceki aya göre yüzde 1,7 oranında arttı. İhracat miktar endeksi yüzde 1,7 düşerken, ithalat miktar endeksi yüzde 2,4 oranında arttı. İlk çeyrekte altın hariç ihracat oldukça zayıf seyretmeye devam ediyor. Ancak Şubat’ta SÜE’de görülen artış görünümü bir miktar düzeltti. Güven endekslerindeki gerileme ise Mart ayı için olumsuz sinyaller veriyor. Betam’ın ilk çeyreğe ilişkin büyüme tahminini SÜE’deki artış nedeniyle yukarı yönde revize ediyoruz. Önceki çeyreğe kıyasla yüzde büyüme tahminimizi 0,2’den yüzde 0,4’e çekiyoruz. Önceki yılın aynı çeyreğine göre ise ekonominin yüzde 1,2 büyüyeceğini öngörüyoruz.

Şubat ayında cari açık 3,2 milyar dolar olarak gerçekleşti. 12 aylık cari açık 43 milyar dolardan 42,8 milyar dolara geriledi. Cari açığın GSYH’a oranının 2014 yıl sonunda yüzde 5,7’den ilk çeyrek sonunda yüzde 5,4’e düşmesini bekliyoruz. Altın hariç cari açığın ise yüzde 5,1 olarak gerçekleşeceğini tahmin ediyoruz.

Mart 2015 Geçen Yıla Kıyasla İlk Çeyrekte Büyüme Yok

Şubat 2015 Cari Açıkta Gerileme İthalat Durgunluğuna Bağlı

Ocak 2015 Son Çeyrekte Ekonomi Küçülebilir

Aralık 2014 Ekonomide Zafiyet Devam Ediyor

Kasım 2014 Üçüncü Çeyrekte Tüketim Toparlanıyor

Ekim2014 Ilımlı Büyüme Devam Ediyor

Eylül 2014 Üçüncü Çeyrekte Toparlanma Mümkün

BÜYÜME DEĞERLENDİRMESİ 2014 4. ÇEYREK

ZAYIFLAYAN İÇ TALEP BÜYÜMEYİ YAVAŞLATTI

Seyfettin Gürsel, Zümrüt İmamoğlu ve Barış Soybilgen

TÜİK’in 31 Mart’ta açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2014 yılında yüzde 2,9 oranında büyüdü. Ekonomi 2013 yılında yüzde 4,2 büyümüştü. 2014’te büyümenin ana kaynağı tüketim ve ihracat oldu. Özel yatırım ve kamu harcamaları büyümeye yok denilecek kadar az katkı yaparken, stok değişimlerinin yıllık büyümeye katkısı olmadı. Böylece geçen yıl bir miktar canlanan özel kesim iç talebi 2014’de iyice zayıfladı. Kamu harcamalarının da destek vermemesi ile büyüme yüzde 4,2’den 2,9’a düştü.

4. çeyrekte Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,7 artarken, geçtiğimiz yılın aynı çeyreğine göre artış yüzde 2,4 oldu. 4. çeyrekte büyümenin ana kaynağı tüketim oldu. Özel yatırım ve kamu harcamaları büyümeye sıfıra yakın katkı yaptı. İhracat yüzde 1,6 azalırken ithalatta yüzde 9’luk artış görüldü. Stoklarda ise beklenmedik şekilde artarak çeyreklik büyümeye 2,5 yüzde puan katkı yaptı.

 

2014 yılında cari açığın GSYH’a oranı yüzde 5,7 oldu. 2013’te bu oran yüzde 7,9 olmuştu. Altın hariç cari açık ise iç talepteki yavaşlamanın etkisiyle geçen seneki oran olan yüzde 6,5’den yüzde 5,2’ye düştü.

doc. Buyume2014Q4

pdf. Buyume2014Q4

2014 ihracatını AB kurtardı

Barış Soybilgen

2014 yılında Türkiye’nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara çıktı. Bu artış hızı Türkiye’nin uzun vadeli ortalama ihracat artış hızının oldukça altında bir rakama denk gelmektedir. 1980-2014 arası Türkiye’nin ihracatının ortalama artış hızı yüzde 12,5’dir. Ancak geçtiğimiz yıl Türkiye’nin başlıca ticaret partnerlerinin bir çoğunun karışıklık içinde olduğu da dikkate alınmalıdır. Geçtiğimiz yıl büyüme hızı artan AB’ye yapılan ihracat ise yüzde 8,6 artarak son üç yılın en yüksek hızına ulaştı.

2014 yılında Türkiye’nin dış ticaret partnerlerinde bir dizi karışıklık yaşandı. Rusya’ya bağlı grupların Ukrayna’nın doğusunu işgal etmesi, sonrasında Avrupa Birliği (AB) ve Amerika Bileşik Devletleri’nin (ABD) Rusya’ya yaptırım uygulaması, ardından petrol fiyatlarında meydana gelen büyük düşüş Rusya ekonomisini krize sürükledi. Sonuçta Türkiye’nin hem Rusya’ya hem de Ukrayna’ya ihracatı azaldı. Bunun yanında yine 2014 yılında Almanya’dan sonra Türkiye’nin en büyük ikinci ihracat pazarı olan Irak’ın terör tehdidi ile boğuşması Irak’a yapılan  ihracatın da azalmasına neden oldu. Yine Libya’daki iktidar savaşları da Türkiye’nin bu ülkeye yaptığı ihracatı olumsuz etkiledi. Bu ükelerde yaşanan ihracat  kayıpları AB’ye yapılan ihracatla bir miktar telafi edilmeye çalışılsa da ihracatın artış hızı yine de 2014 yılında düşük bir seviyede kaldı.

doc. ArastirmaNotu179

pdf. ArastirmaNotu179

İşgücü Piyasası Görünümü: Mart 2015

İŞSİZLİKTE DÜŞÜŞ VAR

Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal ve Mine Durmaz

Mevsim etkilerinden arındırılmış işgücü verilerine göre tarım dışı işsizlik, Aralık 2014 döneminde bir önceki döneme kıyasla yüzde 0,2 puan azalarak yüzde 12,5’e gerilemiştir. Veriler tarım dışı istihdam artışının işgücü artışından daha kuvvetli olduğunu ve böylelikle tarım dışı işsizliğin azaldığını göstermektedir. Bu gelişmede hizmetlerdeki istihdam artışlarının rolü büyüktür. Betam tahmin modeli tarım dışı işsizliğin Ocak 2015 döneminde sınırlı bir şekilde artacağına işaret etmektedir.

doc. IsgucuGorunum2015M03

pdf. IsgucuGorunum2015M03

PARLAMENTODA KUTUPLAŞMA DERİNLEŞİYOR

 Bahar Ayça Okçuoğlu ve Yılmaz Esmer 

Toplumlardaki elitlerin değerlerini, inançlarını ve tutumlarını araştıran bir grup sosyal bilimci olarak, 2007 ve 2013 yıllarında, parlamenterlerle ilgili geniş kapsamlı araştırmalar gerçekleştirdik.  Türkiye’den başka Almanya, Güney Afrika, Güney Kore, İsveç, Polonya ve Şili’yi kapsayan araştırma bu ülkelerin parlamenterlerinin dünya görüşleri, ideolojileri ve siyasal tercihleri ile ilgili önemli karşılaştırmalı bilgiler edinmemizi sağladı. 2007 ve 2013 yılları arasında, dünya, hâlâ da tam olarak atlatılamayan, bir küresel ekonomik kriz ve resesyon da yaşadığından, araştırma bu krizin parlamenterlerin zihin dünyası üzerindeki etkilerine ilişkin ipuçları da sundu. Türkiye’de, araştırma kapsamında, 2007 yılında 148, 2013 yılında ise 152 parlamenterle yüzyüze görüşmeler yapıldı.  Görüşülen parlamenterlerin seçilmesinde, TBMM’deki sandalye oranlarına uyuldu.  Böylece, örneklemin hem ayrı ayrı partilerin, hem de bir bütün olarak parlamentonun tercihlerini yansıtması sağlandı. Bir cümleyle ifade edecek olursak,  2007 Parlamentosu ile 2011 Parlamentosu (ki hâlen görev yapıyor) karşılaştırıldığında, hem Meclis’in tümünde, hem de AKP’li ve CHP’li milletvekilleri arasında ideolojik ayrışmanın kayda değer bir oranda arttığını gözlemliyoruz.  Aradan geçen yıllarda, AKP milletvekillerinin ortalama olarak daha sağa, CHP milletvekillerinin ise daha sola kaydığını ve dolayısıyla aradaki ideolojik mesafenin de biraz daha açıldığını gözlemliyoruz. Aynı şekilde, ülke yönetimi ile ilgili değerlendirmelerde de derinleşen bir ayrışma gözlemleniyor.

doc.ArastirmaNotu178

pdf. ArastirmaNotu178

YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE

Seyfettin Gürsel ve Ayşenur Acar

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon sepeti ağırlıklandırması tüm gelir ve harcama gruplarının bir ortalaması olduğundan hesaplanan enflasyon endeksi aslında temsili (ortalama) hane halkının enflasyonunu yansıtmaktadır. Değişik gelir ve harcama gruplarında yer alan hanelere özgü enflasyon oranı tüketim sepetlerinin mal ve hizmet bileşimine bağlı olarak farklılaşmaktadır. Bu araştırma notunda, TÜİK’in Hane halkı Bütçe Anketi’nin (HBA)  tüketim harcamaları bilgileri kullanılarak, 2003-2014 dönemi için en zenginden en yoksula yüzde 20’lik harcama gruplarına ait farklı enflasyon oranları hesaplanmıştır. Buna göre zengin kesimden yoksul kesime gidildikçe fiyat endeksinin son altı yıldır belirgin biçimde farklılaştığı göze çarpmaktadır. 2013 sonu itibariyle bu fark yüzde 13 iken 2014 sonunda bu fark 5 puan artışla yüzde 18’e yükselmiştir. Yoksullar aleyhine gelişen enflasyon farkı esas olarak konut ve gıda fiyat artışının ortalama enflasyonun üzerinde artmasından kaynaklanmıştır.

doc. ArastirmaNotu177

pdf. ArastirmaNotu177

İşgücü Piyasası Görünümü: Şubat 2015

TARIM DIŞI İŞSİZLİKTE SINIRLI ARTIŞ

Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal ve Mine Durmaz

Mevsim etkilerinden arındırılmış işgücü verilerine göre tarım dışı işsizlik, Kasım 2014 döneminde bir önceki döneme kıyasla yüzde 0,1 puan artarak yüzde 12,8’e yükselmiştir. Tarım dışı işsizlik oranları son üç dönemdir yüzde 12,8 civarında seyretmektedir. Betam tahmin modeli tarım dışı işsizliğin Aralık 2014 döneminde de yatay seyredeceğine işaret etmektedir. Kasım 2014’te istihdam sanayide 80 bin gerilemiş, hizmetlerde 50 bin, inşaatta ise 46 bin artmıştır.

doc. IsgucuGorunum2015M02

pdf. IsgucuGorunum2015M02

AN EVALUATION OF INFLATION EXPECTATIONS IN TURKEY

Barış Soybilgen and Ege Yazgan

Expectations on the future state of the inflation play a critical part in the process of price level determination in the market. Therefore, central banks closely follow the developments in inflation expectations to able to pursue a successful monetary policy. In Turkey, the Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT) asks experts and decision makers from financial and real sectors about their expectations/predictions on the current and the future state of inflation every month to obtain market expectations on inflation. This paper examines these predictions of inflation using techniques of forecasting literature. We analyze both point and sign accuracy of these predictions. Point predictions from CBRT surveys are compared with those obtained from AR models, and tested whether they are statistically different. Sign predictions are tested whether they are valuable to a user. We also test predictions for unbiasedness.

pdf. WorkingPaper#017

 

Sonraki Sayfa »