KAPSAYICI BÜYÜMENİN KARŞILIĞI: DÜŞEN HANEHALKI TASARRUF ORANI

Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal ve  Melike Kökkızıl

Hane Halkı Bütçe Anketleri (HBA) verilerinde Türkiye’de hane halkı tasarruflarının 2003-2014 döneminde yüzde 13,7’den yüzde 6,8’e düştüğü ve bu düşüşün neredeyse tüm gelir dilimlerinde gerçekleştiği görülmektedir. Hane halkı tasarruflarındaki gerilemeler esasen dayanıklı tüketim mallarına yönelik harcamalardaki artıştan kaynaklanmaktadır. Veriler dayanıklı tüketimin hane gelirindeki ortalama payının 2005 yılında yüzde 10,8 iken 2014’te yüzde 14,6’ya yükseldiğini ortaya koymaktadır. Özellikle ikinci el otomobil ve mobilya harcamalarında önemli artışlar gözlemlenmektedir. İkinci el otomobilin dayanıklı tüketim harcamasının içerisindeki payı 2005’te yüzde 6,6 iken 2014’te yüzde 38,4’e çıkmıştır. Genel olarak bu tüketim mallarındaki harcama artışının her bir hanenin yaptığı harcamanın artmasından ziyade daha çok sayıda hanenin bu harcamaları yapabilir hale gelmesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu durum kapsayıcı büyümenin bir göstergesi olmakla birlikte gelir artışına rağmen tasarruflardaki düşüşün de bir nedenidir. Kapsayıcı büyümenin bir göstergesi olması açısından dayanıklı tüketim mallarının yaygınlaşması sevindirici olmakla birlikte kronik olarak cari açık veren bir ekonomisi olan Türkiye’nin hane halkı tasarruflarının düşmüş olması endişe vericidir.

doc. ArastirmaNotu204

pdf. ArastirmaNotu204

VERGİLER ARTTI ALKOLLÜ İÇECEK TÜKETİMİ AZALDI

Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal-Kolaşin ve Duygu Güner

Bu araştırma notunda son günlerde kamuoyunda tartışılan alkollü içecek vergi düzenlemelerinin alkollü içecek piyasasında fiyat, vergi geliri, tüketim ve üretim üzerindeki etkileri incelenmektedir. 2003 yılından beri yapılmış olan küçük büyük vergi artışlarına paralel olarak alkollü içeceklerin fiyatı 2003’den Eylül 2010’a yüzde 129 artarken, TÜFE artışı yüzde 79 ile sınırlı kalmıştır. Aynı dönemde ise vergi gelirlerinin reel olarak yüzde 50’nin üzerinde arttığı görülmektedir. Fiyat artışlarına paralel olarak alkollü içecek tükettiğini beyan eden hane sayısında ve bu hanelerin ortalama tüketiminde gözlemlenen düşüşler, 2003’ten 2008’e toplam tüketimde üçte bir oranında bir düşüşe işaret etmektedir. Aynı dönemde üretimde gözlemlenen düşüş, tüketimdeki düşüşle tutarlıdır. Bu olgular alkollü içecekler üzerindeki yüksek vergi artışlarının vergi gelirlerini önemli ölçüde artırdığını kanıtlamaktadır. Ancak, alkollü içecek tüketen hane sayısındaki hissedilir azalma dikkat çekicidir.

Araştırma notuna ulaşmak için aşağıdaki linke tıklayınız.

pdf. ArastirmaNotu096

doc. ArastirmaNotu096